Sanaloss.com Öss Hazırlık Portalı osmanlı gerileme dönemi


Özel Arama
  Bağlantılar
  Sanaloss.Com
 
  Hızlı Tekrar

 

 

Osmanlı Gerileme
II. Mustafa Dönemi:

Padişahın Edirne de oturmasıBaşkentin Edirne’ye taşınacağı söylentisiKapıkulu maaşlarının birikmesiYönetime Şeyhülislam Feyzullah efendinin getirilmesiYukarıdaki nedenlerden dolayı Edirne Vakası gerçekleşmiştir. Edirne Vakası ile yaklaşık yarım yüzyıl boyunca gelenek haline gelen padişahların Edirne de oturma geleneği son bulmuştur.

 Önemli: II. Mustafa sefer ve savaşlara katılmış son Osmanlı padişahıdır.      

III. Ahmet (1703–1730)
1711 Prut Savaşı:
XVII yy. sonlarında ülkesinde yaptığı reformlarla kara devleti olmaktan çıkıp iç denizlere açılma siyaseti güden Petro;

  • Baltık’a çıkma
  • Lehistan ile mücadele etme bahanesi ile İsveç ile karşı karşıya kalır.

Norva ve Halçovin Savaşlarında Rusya'yı yenen İsveç kralı Şarl Osmanlılara sığınır.

  • Amacı Osmanlıları savaşa zorlayıp Karadeniz Politikasını gerçekleştirmek olan Rus çarı deli Petro, İsveç kralını takip bahanesi ile Osmanlı topraklarına girerek Karadağ da isyan çıkarır.
  • Bunun üzerine Osmanlı Karlofça'yı tek yanlı ihlal etmemek için Avusturya’ya haber vererek Rusya’ya savaş açar. Osmanlının Avusturya’ya haber vermesindeki neden Karlaofça Antlaşması’nın güvencesinin Avusturya’nın elinde olmasıdır.
  • Baltacı Mehmet Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu Kırım – Lehistan – İsveç Devletlerinin desteği ile Rus Ordusunu Prut ırmağı kıyısında kuşatır. Osmanlı İmparatorluğu Kırım ve İsveç’in tepkisine rağmen Rusya ile Antlaşma yapar.
  • Antlaşma yapılmasında gerekçeler:

1) Savaşın kazanılması durumunda Avusturya’nın Osmanlıya saldıracağı korkusu.
2) Savaşta alınabilecek kötü bir sonuçtan çekinilmesi antlaşmaya iten etmenler olarak kabul edilir.
1711 Prut Antlaşması:
Maddeler:

  • Ruslar İstanbul’da elçi bulunduramayacak.
  • Ruslar Azak Kalesini Osmanlılara verecek
  • Ruslar Lehistan’ın iç işlerine karışmayacak.
  • Ruslar Kırım’a vergi verecek.
  • Ruslar İsveç Kralının ülkesine dönmesine izin verecek.

Önemli: Prut Savaşı Gerektiği gibi sonuçlanmadıysa da Osmanlı 18.yy da İsterse 17 y. Da kaybettiği toprakları geri alabileceğini gösterir.
Önemli: 1711 Prut Antlaşması – 1700 İstanbul Antlaşmasının tam tersi antlaşmadır.
Osmanlı – Venedik Savaşları:
Venedik’in Karadağ İsyancılarını desteklemeleri üzerine Osmanlı Avusturya’ya haber verip savaş ilan ederler ve 1715 de Mora Yarım Adasını alırlar.
Osmanlı - Avusturya Savaşları:
Osmanlıların tek tek savaşları kazanması ve geri alma politikasını gören Avusturya, Venedik ile ittifak kurar Mora’nın Venedik'e iadesi konusunda verilen ültimatondan sonra yeniden savaşlar başlar.
6 Ağustos 1716 Petervaradin Savaşı: Osmanlıları yenen Avusturya Banat, Tamisvar, Belgrat’ı alır.
Pasarofça Antlaşması (21 Temmuz 1718):
Maddeleri:

  • Banat, Tamisvar, yukarı Sırbistan, Belgrat, Bosna’nın Kuzeyi, Semendere, Küçük Eflak Avusturya’nın olacak.
  • Mora Osmanlı da kalacak
  • Bosna-Hersek, Arnavutluk Kıyıları ve Dalmaçya Kıyıları Venedikliler alacak.
  • Osmanlı Devleti Pasarofça ile Batılı devletleri yene bilmek için batılı gibi olmak gerektiğini anlar ve Pasarofça ile batının üstünlüğünü kabul eder.
  • Pasarofça Antlaşması ile Osmanlıda yenilik hareketleri başlayacaktır.
  • Pasarofça Antlaşması ile Lale Devri başlar.

Lale Devri (1718 – 1730)

  • Osmanlı Tarihinde Batı tarzında  gerçekleşen ilk ve gerçek ıslahatlar  Lale Devri’nde gerçekleştirilir. Bu açıdan Osmanlı Devleti için olumlu Bir dönemdir.
  • Lale Devri’nde Avrupa da ilk elçilikler açılır. (1719 – Viyana / 1721 - Paris)
  • 1720 de yeniçerilerden oluşan ilk itfaiye örgütü kurulur.
  • 1727 de ilk Matbaa İbrahim Müterrefika tarafından açılır.
  • Yalova da kağıt, Üsküdar da ise çini ve kumaş fabrikası açılır.
  • İlk çiçek aşısı bu dönemde yapılır.
  • Doğu Klasikleri Türkçeye çevrilir.
  • Osmanlı güzel sanatlarında özellikle mimaride ilk Avrupa tarzı motifler yansıtılır.
  • Lale Devri daha çok kültürel anlamda yoğunlaşmıştır.
  • İlk Türkçe kitabın basıldığı bu dönemde matbaa açılmış; ama matbaa Avrupa da yaptığı etkiyi ve değişimi Osmanlı da göstermemiştir. 1742 de Osmanlıda matbaa kapatılır.

Osmanlı - İran Savaşları:
1722 den itibaren batıda kaybedilem prestiji yeniden kazanmak için İran'a sefer düzenlenir.
Rusya'nın İran'daki karışıklığı fırsat bilip, kuzetden saldırması üzerine Fransa'nın aracılığı sonucu İran'ı paylaşım konusunda 1724 İstanbul Antlaşması imzalanır.

İran'ın yardım isteği üzerine Afşar Türk Lideri nadir han Safevi hanedanını ele geçirip yönemtime hakim olmasıyla başlayan İran seferi yenilgiye dönüşür osmanlı İran topraklarından atılır.
Patrona Halil İsyanı (1 Ekim 1730)

  • Ülke de meydana gelen aşırı masrafları halkı yoksullaştırması.
  • Devlet adamlarının sorunlar karşısında duyarsız kalması.
  • İran cephesinde alınan yenilgiler
  • Yukarıdaki maddeler isyanın çıkmasına neden olan etmenlerdir.
  • 1 Ekim 1730 Patrona Halil isyanı ile lale devri son bulur

I.Mahmut (1730 - 1754)

1736-39 Osmanlı - Rus - Avusturya Savaşları :
Rusyanın 1711 Prut Antlaşmasına aykırı olarak Lehistana müdahale etmesi, Kırım'a saldırması, Bahçesaray'a girmesi üzerine savaşlar başlar. Fransanın araya girmesi ile Eylül de Avusturya ile aralıkta Rusya ile antlaşma imzalanır.
1739 Belgrad Antlaşması: Avusturya BAnat ve Tamisvar hariç Pasarofça ile aldığı yerleri geri verecek. Azak Rusyaya bırakılacak. Ruslar Azak ve Karadeniz de donanma bulunduramayacaktı. Rus Çarı Protokolde Avusturya ve Fransa Kralına Eşit sayılacaktı.
Önemli: XVIII. y. da Ruslar Karadenizin bir türk gölü olduğunu kabul ediyordu.
1740 Kapitülasyonları: Fransa Belgrad Antlaşmasındaki aracılığının karşılığını 1740 Kapitülasyonları ile alır.
1740 Kapitülasyonlarının içeriği : Kanuni Kapitülasyonlarının iki hükümdar sağlığı süresince geçerlidir. maddesi kaldırılarak ayrıcalıklar sürekli hale getirilir maddesi eklenir. Bu değişiklikten sonra kapitülasyonların bir ekonomik baskı unsuruna dönüşmesine neden olur.
Osmanlı - İran Savaşlarının Son Bulması: Lale Devrinden bu yana devam eden osmanlı - iran savaşları 1736 Ahmet Paşa Antlaşması ile son bulur. Yavuz Döneminde 1514 Çaldıran Savaşları ile başlayan Osmanlı -İran Savaşları son bulur.(1736 Ahmet Paşa Antlaşması.)
1746 da Kars-ı Şirin Antlaşması imzalanır. Bu antlaşmanın imzalanması ile 1639 IV. Murat Sınırlarına geri dönülür.

  • 1734 yılında Batı Tarzında ilk askeri oku olan Handeshane( Geometri Okulu - Kara Mühendishanesi) açılır.
  • Humbaracı Ahmet Paşa Osmanlıyı avrupanın Askeri yapısı hakkında aydınlatır. Orduyu Alay, Bölük, Tabur gibi bölümlere ayrılır.

III.Mustafa (1756 - 1774)

1768-74 Osmanlı - Rus Savaşları: Amacı KırımA yerleşmek, balkanlarda 2. bir bizans devleti kurmak, Boğazlar yoluyla Akdenize inmek olan Rusyanın. 1765'te Bosna Hersek ve Kardağda isya çıkarması, Lehistanı karışarak Osmanlıya sığınan leh milliyetçilerini takip bahanesi ile Osmanlı topraklarına girmesi üzerine savaşlar başlar.
Çeşme Baskını: Akdenize gelen Morada rum isyanı çıkaran rusların baltık filosu 7 Temmuz 770 de Çeşme de Osmanlı Donanmasını Yakar. Osmanlı Donanması tarihinde ruslar tarafından üç kere yakılır.

  • 1770 Çeşme Baskını
  • 1827 Navarin Olayı
  • 1853 Sinop Baskını

Ağustos 1770 Kartal Meydan Muharebesinde Osmanlılar bozguna Uğrar. III. Mustafa Döneminde Mühedishane-i Bahri Humayun okulu açılır. Müsadere yöntemi ile maliye düzeltilmeye çalışılır. Surat Topcuları Ocağı açılır.
III. Selim Dönemi (1789 – 1807)
Osmanlı –Avusturya arasında devam eden 1787–92 savaşları gerek çok uluslu yapısından dolayı 1789 Fransız İhtilalinin kendi iç bünyesinde yaratacağı karışıklıklardan kaygılanan Avusturya’nın geri çekilmesi, Gerek İsveç ve Prusya’nın Osmanlıdan yana tavır alması üzerine son bulur.
1791 Ziştovi Antlaşması:

  • Avusturya aldığı yerleri geri verecek
  • Savaş sürdüğü takdirde Rusya’ya yardım etmeyecek.

Önemli: Osmanlılar Ziştovi antlaşması ile egemenliği altındaki halklara iyi davranacağına dair söz vermesi Avusturya’nın Osmanlı iç işlerine karışmasına fırsat verir.
1792 Yaş Antlaşması

  • Kırım Rusya’nın olacak
  • Dinyestri sınır olacak Doğu sınırı savaş öncesi halini alacak

Önemli:1792 Yaş antlaşması ile Osmanlı kaybettiği toprakları geri alamayacağını anlar.
1798 Fransa’nın Mısır’ı İşgali
Fransa’nın Mısırı işgal etmesindeki asıl neden İngiltere’nin Sömürgelerine giden yolları kapatmak Fransa Napolyon önderliğinde Mısır’ı işgal eder.
Bu işgal karşısında İngiltere’nin tavrı: İngiltere sömürge yollarının kapanmasından dolayı Osmanlıdan yardım kararı alır.
Rusya’nın Tavrı: Rusya’nın Akdeniz politikası tehlikeye girdiğinden dolayı Osmanlıdan yardım kararı alır.
Sonuçları:

  • Abukır Limanında donanması yakılan
  • Akada 1799 da Nizam-ı Cedit ordularına yenilen Fransa 1801 El Ariş Mukavelesi ile Mısır’dan çekilir.

Osmanlı imparatorluğu tarihinde iki defa tek taraflı olarak kapitülasyonları kaldırmıştır bu olaylar:

  • 1798 Fransa’nın Mısır’ı İşgali
  • 1914 I.Dünya Savaşı

III. Selim Islahatları:

  • Avrupa da ilk sürekli elçilikler açılır.
  • 1742 de beri kapalı olan matbaa yeniden açılır.
  • Nizam-ı Cedit ocağı açılır.
  • Mühendishane-i Berri Hümayun Okulu açılır.
Kabakçı Mustafa Ayaklanması: İrada-ı Cedit’in halkı yoksullaştırması, Geleneksel yapıya ters yeniliklerin yapılması, Fransa yanlısı politika izlenmesi gibi nedenlerden dolayı bu ayaklanma çıkar Bu ayaklanma sonucunda Nizam-ı Cedit ocağı kapatılır

 
Tüm Hakları Saklıdır ©2007-2008 By Engin Solak
eXTReMe Tracker

Bedava Counter Online Sayac