OSMANLI yükseliş DEVRİ
Osmanlı Devleti kurulduğu andan itibaren en ihtişamlı dönemlerini yükseliş devrinde yaşamıştır. Deyim yerinde ise tüm dünyaya osmanlılar kök söktürmüştür. Bu dönemin En önemli olaylarının başında İstanbul'un fethi ve halifeliğin osmanlıya geçmesidir. Ayrıca bu dönemde En uç Fetihler gerçekleştirilmiş anadolu türk birliği sağlanmış. Hindistandan viyanaya kadar fetihler gerçekleştirilmiştir.
|
|
FATİH SULTAN MEHMET (II. MEHMET) (1451 - 1481)
- 29 Mayıs 1453 İstanbul Feth Edilir.
TÜRK TARİHİ AÇISINDAN ÖNEMİ :
- Osmanlı kuruluş devri biter yükselme devri başlar.
- Osmanlı Devleti İmparatorluk olur.
- İstanbul başkent olur merkezi yönetim güçlenir.
- Önemli ticaret yolları osmanlı egemenliğine geçer.
- Toprak bütünlüğü sağlanır.
DÜNYA TARİHİ AÇISINDAN ÖNEMİ :
- Ortaçağ biter yeniçağ başlar.
- 1000 yıllık bizans yıkılır.
- Topun gücü anlaşılır. Derebeylikler yıkılır mutlak kırallıklar güçlenir.
- İstanbul'un fethiyle avrupaya kaçan ve antik kültürün asıl metinlerini götüren bilim adamları eski yunancayı avrupaya öğretirler. Bu sayede Antik kültürün okunup anlaşılmasıyla Rönesans hareketleri başlar.
Önemli :
- İstanbul'un fethi ile Karadeniz - Ege Ticaret yolları Osmanlıya geçer Venedik ve Cenevizlilerin denize dayalı ekonomisine büyük darbe indirecek Böylelikle bu devletler ile savaşlar sürekli hale gelecektir.
- Fatih İstanbul'un fethinden sonra Fenerde rum patrikanesi kurarak Ortodoksları destekler. Bunun nedeni Hristiyan birliğini bozmaktır.
Fetihler :
- 1459 Sırbistan alınır.
- 1460 Seferlerde üst olarak kullanmak amacıyla Mora yarım adası alınır.
- 1462 - 76 Eflak -Boğdan Beyliği alınır.
- 1463 - 65 Bosna Hersek alınır.
- 1463 - 77 Venediklilerle savaşılır savaşta taraflar üstünlük sağlayamaz 1479 Fatih Arnavutluğu alır.
- Osmanlıların tarihinde ilk kapitülasyonları 1479 da venediklilere verirler. (istanbul da elçi bulundurma hakkı verilir.)
Fatih'in Anadolu Fetihleri:
- 1459 Cenevizlilerden Amasra alınır
- 1460 Candaroğullarından Sinop - Kastamonu alınır
- 1461 Trabzon Rum İmp. yıkılır.
- 1466 I.Murat Zamanında başlayan Karamanoğulları ile mücadeler Fatih'in bu devleti yıkması ile son bulur.
- 1473 Otlukbeli savaşında Akkoyunlu Devleti yıkılır.
II.Beyazid (1481 - 1512)
Cem Sultan Olayı: II.Beyazid'ın hükümdarlığını kabul etmeyen ve imparatorluğu paylaşım önerisi red edilen Cem Sultan Bursa'dfaki ilk yenilgiden sonra memlüklere sığınır. Daha sonra karaman beyinin çağrısı üzerine Anadoluya gelip Konyayı kuşatacak ama yine yenilecektir.Bu kez Rodos şovalyelerine sığınacak En son 1495 de II. Beayzid ile anlaşan papa tarafından öldürülür.
YAVUZ SULTAN SELİM (1512-1520)
>> İrandaki şii safevi devleti tehlikesine karşı düzenlenen doğu seferinde Yavuz İlk osmanlı - iran savaşı olan 1514 Çaldıran Savaşında safevileri yener.
Sonuçları:
- Şah İsmail'in hazineleri ve 1000 kadar zanaatkar İstabul'a getirildi.
- Doğu ve Güneydoğu Anadolu osmanlı devletinin olur.
- Tebriz-Bursa / Tebriz-Halep arası ipek yolu denetimi osmanlılara geçer.
1515 Turnadağı Savaşı : Güney seferi öncesi olan ve son anadolu türk beyliği olan Dulkadiroğulları Beyliği ortadan kaldırılır. Böylece Anadolu Türk Birliğini kesin olarak sağlar.
Mısır Seferi:
İslam dünyanın egemenliğine hakim olmak için "halifeliği almak" gibi DİNSEL ; Mısır, Suriye, Filistin bölgelerini almak gibi ekonomik nedenleri Memlükler üzarine gider.
1517 Mercidabık ile ilk darbeyi vuran Yavuz 1517 Ridaniye Savaşı ile Memlük'ü yıkar.
SONUÇLARI:
- Halifelik osmanlıya geçer.
- Osmanlının monarşik yapısı halifeliğin osmanlıya geçmesi ile " Teokratik Monarşi" olur
- Baharat yolu osmanlıya geçer ama doğu ticaret yollarının yön değiştirilmesi ıle bu ticaret yollarından beklene gelir elde edilemez.
- Venediklilerin Kıbrıstan dolayı Memlüklülere verdikleri 10 Bin altını bundan sonra osmanlıya vermeye başlar.
- Mısır, Suriye, Filistin, Hicaz gibi zengin bölgeler osmanlının olur.
- Hazine altınla dolar.
- Mısır'ın alınması ile K.Afrika'ya ilk adım atılmış olur.
1519 Baba Celal İsyanı: Ağır baskı ve vergiye tepki olarak Yozgat'ta çıkan XVII.y. toplumsal hareketidir.
Yeniçerileri ıslah etmek amacıyla bundan böyle yeniçeri ağaları ocakta değil Enderunda yetiştirilenlerden seçilecektir Konununu getirecektir.
Donanmayı güçlendirmek için haliç ve gemlikte tersaneler yaptırır.
Osmanlı Memlük İlişkileri:
- İlk osmanlı memlük arası sorunlar Fatih döneminde başlamıştır.(Kutsal Hicaz su yolları meselesi)
- Daha sonra II Beyazid döneminde Memlükler Cem Sultanı himaye etmiştir. 1485-91 arası memlüklerle ilk savaş yapılmıstır.
- Yavuz Sultan Selim döneminde İslam dünyanın egemenliğine hakim olmak için "halifeliği almak" gibi DİNSEL ; Mısır, Suriye, Filistin bölgelerini almak gibi ekonomik nedenleri Memlükler üzarine gider.
1517 Mercidabık ile ilk darbeyi vuran Yavuz 1517 Ridaniye Savaşı ile Memlük'ü yıkar.
Kanuni Sultan Süleyman Dönemi
Kanuni Sultan Süleyman Dönemi Yavuz Sultan Selim'in sekiz yıl süren hâkimiyet devrinden sonra Osmanlı tahtına oğlu I.Süleyman geçti (1520). I.Süleyman'ın 46 yıllık saltanatında Osmanlı Devleti siyasî, askerî ve iktisadî açılardan zirveye ulaşmıştır.
Avrupa'daki Gelişmeler;
Belgrat'ın Fethi ve Macaristan Seferi; Belgrat'ın fethi ile Orta Avrupanın kapıları osmanlılara açılır.
1522 Rodos'un fethi ile doğu akdeniz ve egenin güvenliğği sağlanır.
1529 I.Viyana kuşatması başarısız olur iklim şartları ağır topların götürülememesi gibi nedenlerden başarısız oldular.
1532 Alman Seferi kutsal roma - germen imp. şarlken üzerine düzenlenen sefer rakibin ortaya çıkmasıyla yarım kalır.
1533 İstanbul Antlaşması: Osmanlı imparatorluğunun 16y.da avrupaya karşı siyasi üstünlüğü gösteren antlaşmadır. Bu antlaşma doğunun batıya karşı üstünlüğünü gösterir. 16y. başlarından 17y. sonlarına sonlarına kadar osmanlı ile avusturya arasındaki paylaşım sorunu "Macaristan" toprakları yüzünden olacaktır.
1533 Cezayir Barbaros Hayrettin Paşa tarafından alınır.
Cezayir K.Afrikada Mısır'dan sonra alınan 2. toprak parçasıdır.
1535 kapitülasyonları Fransaya verilir bunun nedeni ise akdeniz ticaretini canlandırmak Hiristiyan birliğini bozmak.
"ÖNEMLİ": 1535 kapitülasyonları 1740 kapitülasyonları ile sürekli hale gelir . 1838 Balta limanı antlaşması ile Bu kapitülasyonlar tüm avrupaya geçerli hale gelir.
1538 Preveze Deniz seferinin kazanılması ile Akdeniz bir türk gölü haline gelir.
1551 Trablusgarp Turgut Reis Tarafından alınır.
1555 İran ile yapılan ilk resmi antlaşma olan Amasya Antlaşması İmzalanır. Bu anlaşma ile İran doğu anadolu ve ıraktaki iddalarından vazgeçer.
1566 Zigetvar Seferi Kanuninin son seferidir.
1571 de Kıbrıs'ın fethi ile Doğu Akdeniz'in tam olarak güvenliği sağlanır.
II.Selim (1566-1574)
1569 Yemen Sokullu Mehmet Paşa zamanında tam bir osmanlı beylerbeyliği olur.
1571 de Kıbrıs'ın fethi ile Doğu Akdeniz'in tam olarak güvenliği sağlanır.
1571 İnebahtı Deniz Savaşı Bu savaşla osmanlının akdenizdeki egemenliği sarsılır.
1574 İspanyollardan Tunus'un alınması ile Kuzey Afrika limanlarının güvenliği sarsılır.
1578 Vadi-s Sey-i (3 kral) Savaşı sonucunda Fas alınır ve K.Afrikanın fethi tamamlanır.
Not: 1566 Kanuni'nin vefatından Sonra Oğlu II.Selim tahta geçer; ama Vezir-i Azam Sokullu Mehmet Paşa devlet yönetiminde etkin rol oynamıştır. Bu nedenle Yükşeliş devrinde kimi yerlerde "Sokullu Dönemi" diye geçer.
Önemli Not:
K.Afrika'da Alınan ilk toprak Parçası 1517 Mısır (Yavuz)
K.Afrika'da Alınan ikinci toprak Parçası 1533 Cezayir (Kanuni)
K.Afrika'da Alınan üçüncü toprak Parçası 1574 Tunus (Sokullu)
K.Afrika'da Alınan dördüncü toprak Parçası 1578 Fas (Sokullu)
|